بخش سوّم وظايف مديريت

كه به نظر بعضى از صاحب‏نظران علم مديريت، جنگلى از نظريه‏ها است[1] و به نظر بعضى،
از علوم ناموفق است.[2] حال چگونه مى‏توان در اين جنگل نظريه و علم ناموفق، به اصولى ثابت
دست يافت كه مورد اتفاق باشد تا بتوانيم از آن‏ها به عنوان اصل موضوعى استفاده كنيم؟ بايد
گفت كه رهبر اصول‏گرايان، كه كارش تأسيس اصل در علم مديريت و سازمان است و اصول
او در اين علم، معروف است و او را پدر اصول‏گرايان اين علم مى‏دانند، يعنى هنرى فايول
مى‏گويد كه من دراطلاق كلمه «اصل »ترديد دارم و اين اصول، راهنماى عمل است، نه قانون.
او مى‏افزايد كه اصول مديريت، بيش‏تر از قوانين طبيعى، در معرض تغيير و تبدل قرار دارند و
تا زمانى قابل پيروى هستند كه بر اساس منطقى صحيح و قابل توجيه، از آن روى
گردانده‏شود.[3]

وقتى رهبر اصول‏گرايان، چنين عقيده‏اى در باره اصول دارد، پس دل بستن به اين جنگل
و به چنگ آوردن اصل از آن، روا نيست؛ اما با وجود اين، به اصول او توجه مى‏كنيم. فايول
ضمن بيان اين واقعيت كه هيچ چيز در مديريت، مطلق نيست، روش‏ها و فنونى را كه در
تجربه بدان‏ها رسيده بود و آن‏ها را در تقويت پيكره سازمان يا انجام وظايف مديريت، مفيد
مى‏دانست، به عنوان اصول چهارده گانه مديريت ارائه داد:

تقسيم كار، اختيار، انضباط، وحدت فرماندهى، وحدت مديريت، وابستگى منافع فردى به
هدف كلى، جبران خدمات كاركنان، تمركز، سلسله مراتب، نظم، عدالت، ثبات، ابتكار عمل و
احساس يگانگى.[4]

او اصول بالا را در سال 1916 ميلادى در كتابى به نام اصول فن اداره اعلام كرد.[5] بعدها
افرادى مانند ارويك و گيوليك به آرايش اصول ياد شده پرداختند و هم از تعداد آن‏ها كاستند و
هم براى آن‏ها علامت اختصارى قرار دادند.[6] واژه «POSDCROB» نشانه هفت عنوان

(1). مديريت رفتار سازمانى، ص‏13.

(2). همان، ص‏11.

(3). نگرشى بر مديريت اسلام، ج‏1، ص‏101.

(4). همان، ص‏98؛ اصول مديريت، ص‏12.

(5). سازمان و مديريت، ص‏17.

(6). اصول مديريت، ص‏15.